Keşanlı Ali Destanı (1964)

Director / Yönetmen:

Atıf Yılmaz

Screenplay / Senaryo:

Haldun Taner

Atıf Yılmaz

Play / Oyun:

Haldun Taner (from “Keşanlı Ali Destanı”)

Cast / Kadro:

Fikret Hakan

Fatma Girik

Danyal Topatan

Aydemir Akbaş

Sadık

Hayati Hamzaoğlu

                                                            Mualla Sürer

                                                            Hüseyin Baradan

                                                            Mehmet Ali Akpınar

                                                            Nusret Ersöz

                                                            Sami Hazinses

                                                            Osman Türkoğlu

                                                            Faik Coşkun

                                                            Osman Alyanak

                                                            Eşref Vural

                                                            Hayri Caner

                                                            Süha Doğan

                                                            Orhan Elmas

                                                            Feridun Çölgeçen

                                                            Mürüvvet Sim

                                                            Aziz Basmacı

Subject / Konu:

Bir ailenin yeni yaptıkları gecekonduları haraç isteyip alamayan Rüstem önderliğindeki serseriler tarafından yıkılır. Karısına sarkıntılık eden Rüstem’in üzerine giden adam ise Rüstem tarafından bıçaklanır.

Gazetede genel af çıktığı haberini gören mahalleli, Keşanlı Ali’nin tahliye olup mahalleye döneceğini ve yokluğunda haraç kesenlerin hakkından geleceğini konuşmaya başlar.

Muhtar olup gecekonduları yıkmak isteyen Rüstem’in gönlü, sevgisine karşılık bulamadığı Zilha’dadır. Zilha ise Ali’yi sevmektedir. Ancak Ali, dayısı Çamur İhsan’ı öldürüp hapse düştüğü için ona kızgındır.

Tahliye olan Ali, mahallede kral gibi karşılanır. Mahallelinin baskısıyla muhtar adayı olur. Ali’de Rüstem’de kulis yapmaya başlarlar. İkisi de birbirlerini saf dışı bırakabilmek için kahvehanelerine uyuşturucu gizleyip polise şikayet etmeye karar verir. Ali’nin kahvehanesindeki uyuşturucuyu mahallenin sarhoşu alınca, arama yapan polis sadece Rüstem’in kahvehanesinde uyuşturucu bulur ve onu tutuklayıp götürürler.

Diğer muhtar adayı Teke Kazım ise asker kaçağı olduğu için sahte nüfus kağıdı taşıdığından başı polisle belaya girince Ali, muhtarlık seçimini kazanıp muhtar olur.

Ali’nin aslında İhsan’ın katili olmadığını, gerçek katilin Suriye’ye kaçan Manyak Cafer olduğunu bilen Sipsi Selim, ortalığın Ali’ye kalmaması için Ali’nin cinayetiyle nam yaptığını Cafer’e bildirmeye karar verir.

Ali, Sinekli’nin muhtarı olur olmaz ortalığı muma çevirir. Gecekondu yıkımlarını durdurur. Rüstem ve Kazım’ı da kurtarıp taksi kahyası olarak iş bulmalarını sağlar. Herşey sütliman bir haldeyken Zilha'nın 400 ırgat bulmak için Ali’ye gelen müteahit Niyazi'nin arabasına binmesi, Ali'nin harekete geçmesine neden olur. Zilha'nın kendisinden uzak durmasına dayanamayıp dayısının gerçek katili olmadığını açıklar. Suçu inkar ettiğinde ezildiğini, kabul ettiğinde ise kazandığı itibarı anlatır.

Zilha, Ali'den meydanda herkese gerçeği açıklamasını ister. Ali, şanı sarsılacağı için bu isteği geri çevirir ve Zilha'ya kendisine varması için 3 gün süre verir. Zilha ise Ali'ye kendisine varmayacağını bildirir.

Niyazi, ruhsal problemleri olan oğlu Bülent'i kurtarabilmek için kendisine ihtiyaçları olduğunu söylediği Zilha'yı götürür. Çünkü Bülent'in kaçan karısı Nevvare'ye tıpa tıp Zilha'ya benzemektedir. Niyazi, Bülent'in Zilha'yla birlikte olabilmesi için yalandan bir imam nikahı tertiplemeye karar verir.

Çılgına dönen Ali, Niyazi'ye çalışan 400 ırgatı geri çekerek işlerini baltalamaya çalışır. Ancak Niyazi giden ırgatların yerini doldurup sorunu aşar. Niyazi, Cafer'i Ali'nin başına sardırmak için Selim'i kullanır.

Zilha'yla Bülent'in evlenecekleri akşam sevgilisi tarafından evine geri getirilen Nevvare, yatak odasında Zilha'yla karşılaşır. Oyuna getirildiğini anlayan Zilha kaçıp mahallesine geri döner. Zilha'yı kaçırmak için gelen ise Zilha olmadığını fark edemediği Nevvare'yi kaçırır. Ali mahalleye dönünce Zilha'yı görür ve gerçeği öğrenir.

Geceyarısı Selim'le çıkagelen Cafer, mahalle meydanında Ali'ye hakaretler yağdırıp karşısına çıkması için meydan okur. Zilha, Ali'yi engeller. Cafer, mahalledeki gecekonduları yakmaya başlar. İnsan ölür, destanı kalır diyen Ali, Cafer'in üzerine gitmek zorunda kalır. Ayağından vurulsa da, Cafer'i kendi silahıyla vurur. Ali'ye yine hapis yolu görünür.

Comment / Yorum:

Haldun Taner'in ses getiren oyunu Keşanlı Ali Destanı, 1964 yılında Atıf Yılmaz tarafından sinemaya da uyarlanır. Yılmaz, filmin senaryosunu oyunun yazarı Haldun Taner'le birlikte yazar. Filmin yapımcılığını Memduh Ün, müziklerini Yalçın Tura yapar. Filmin başrollerini paylaşan Fikret Hakan ve Fatma Girik ve yardımcı rollerde izlediğimiz Aydemir Akbaş, Danyal Topatan, Hüseyin Baradan ve Hayati Hamzaoğlu etkileyici performanslara imza atarlar. Zilha karakterini tiyatroda yıllarca başarıyla canlandıran Gülriz Sururi, filmde Zilha karakterini canlandıran Fatma Girik'i seslendirip şarkılarını söyler.

Film, 2. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi 2. Film”, “En İyi Yönetmen”, “En İyi Erkek Oyuncu” ve “En İyi Kadın Oyuncu” ödüllerini, İzmir Enternasyonal Fuarı 1. Film Şenliği'nde “En İyi Erkek Oyuncu” ve “En İyi Müzik” ödüllerini kazanır.

Çaresiz toplumun kahraman yaratma ihtiyacını ve bu yaratılmış sahte kahramanlardan Keşanlı Ali’nin trajikomik hikayesini konu alan film, tiyatro oyunu kadar zevk vermese de mesajını vermeyi başaran bir film.

Imdb note: 6.6                             My note: 6.5

Barut Fıçısı (1963)

Director / Yönetmen:

Zafer Davutoğlu

Screenplay / Senaryo:

Osman F. Seden

Cast / Kadro:

Fatma Girik

İzzet Günay

Altan Erbulak

Çolpan İlhan

Vahi Öz

Bedia Muvahhit

Kadir Savun

Candan Sabuncu

Nubar Terziyan

Serap Acar

                                                               Mualla Sürer

                                                               Aziz Basmacı

                                                               Mürüvvet Sim

                                                               Necdet Tosun

                                                               Hüseyin Güler

                                                               Muammer Gözalan

                                                               İclal Genç

                                                               Behzat Baklaya

                                                               Ergül Buharalı

                                                               Hüseyin Zan

                                                               Talia Saltı

                                                               Faik Coşkun

                                                               Hasan Ceylan

                                                               Yavuz Karakaş

                                                               Nebahat Çehre

Subject / Konu:

Sırtında taşıdığı sebze küfesiyle manavlık yapan Rüknettin, çok geçmeden tezgahtarlık yapmaya başlar. Çamaşırcı Sıdıka’nın işveli küçük kızı Bedia’yla evlenen Rüknettin’in hızlı yükselişi çalıştığı dükkana ortak olması, ardından dükkanı ele geçirmesi, yeni dükkanlar açması ve imalat işine girmesiyle devam eder. Villalar, şilepler satın alan Rüknettin, birkaç tane de banka sahibi olur. Böylece Bamyacı Rüknettin, milyarder Rüknettin Ünlüer olur.

Oğlu Osman’ın çapkınlıklarından usanan Rüknettin, Osman’a 1 ay içersinde evlenmesini şart koşar. Bedia, Osman’ın yeğenleri Gül veya Nur’dan biriyle evlenmesini ve servetlerinin aile içersinde kalmasını istemektedir.

Rüknettin’in çok sevdiği ve güvendiği yeğeni Fatma, Bedia’dan ise zulüm görmektedir. Fatma, Osman’ı sevmektedir. Ancak Osman bir türlü çapkınlıktan başını kaldıramadığı için Fatma’nın aşkını görememektedir.

Osman ve Fatma yakınlaşmaya başladıklarında ise tehlikeyi sezen Bedia, bir hırsızlık iftirasıyla Fatma’yı tutuklatır. Osman, olayı araştırır ve herşeyin annesinin oyunu olduğunu anlar. Bedia, oğlunun yeğeniyle evleneceğini sanırken suçsuzluğu anlaşılan Fatma nikaha yetişir. Osman ve Fatma evlenirler.

Comment / Youm:

Osman F. Seden’in senaryosunu yazdığı, Zafer Davutoğlu’nun yönettiği 1963 yapımı Barut Fıçısı, döneminin yıldızlar geçidi olarak adlandırılabilecek oldukça zengin bir oyuncu kadrosuna sahip. Film, Kemal Film platosunda çekildi. Fatma Girik ve İzzet Günay’ın başrolleri üstlendiği filmde Vahi Öz, Altan Erbulak, Kadir Savun, Çolpan İlhan, Nubar Terziyan, Nebahat Çehre ve Bedia Muvahhit gibi dev isimler de mevcut. Filmin anlatıcısı ise Sadettin Erbil.

Barut Fıçısı, 60’lar Türk sinemasının tipik komedilerinden biri. Osman F. Seden idaresindeki Kemal Film’in bu dönemde imza attığı tüm yapımlar gibi Barut Fıçısı’da zengin kadrosuyla dikkat çeken bir film. Sıkılmadan seyredilebilecek ve fakat tebessümden fazlasını vaat etmeyen bir yapım.

Imdb note: 5.5                           My note: 4

Ringo Kazım (1967)

Director / Yönetmen:

Türker İnanoğlu

Screenplay / Senaryo:

Safa Önal

Cast / Kadro:

Sadri Alışık

Selma Güneri

Vahi Öz

Hulusi Kentmen

Mualla Sürer

Feridun Çölgeçen

Nevzat Okçugil

Mehmet Ali Akpınar

Necip Tekçe

Aynur Aydan

                                                            Özdemir Akın

                                                            Mustafa Dağhan

                                                            Ahmet Kostarika

                                                            Kudret Şandıra

                                                            Sunay Sun

                                                            Kudret Karadağ

                                                            Çetin Başaran

                                                            Niyazi Vanlı

                                                            Mehmet Büyükgüngör

                                                            Zeki Sezer

                                                            Necdet Tosun

Subject / Konu:

Nurettin, Ringo Kazım adıyla anılmaktadır. Kulağı Kesik lakaplı paragöz Şevkati’nin arabasında şoförlük yapmaktadır.

40 milyonluk elması kaçıran El Seyit, havaalanında Ringo Kazım’ın arabasına biner. Bu kıymetli elmasın peşinde başkaları da vardır. Arabayı takibe koyulurlar. Ringo Kazım, El Seyit’i otele götürür. Ancak El Seyit peşindeki adamlara yakalanmamak için kaçtığından parasını alamaz. Durumu Şevkati’ye anlatsa da söylediklerine inandıramaz. Birlikte otele giderler.

Peşindeki adamlar tarafından bıçaklanan El Seyit, kaçmayı başarıp otele kendisini sormaya gelen Şevkati ve Ringo Kazım’ın arabasına gizlice biner. 2 kafadar otelde bulamadıkları El Seyit’i arabaya geri döndüklerinde ölmek üzere bulurlar. El Seyit elindeki saati Ringo Kazım’a verip Bebek semtindeki Mavi Köşk’te yaşayan Hüsniye’ye götürmesini söyler ve ölür.

Ringo ve Şevkati, cinayetin üzerlerine kalmaması için El Seyit in cesedini denize atarlar. Ancak ceset ne batar ne de akıntıya kapılır. Bunun üzerine iki kafadar cesedi sudan çıkarıp karakola götürürler. Başlarından geçenleri anlatınca hapishaneye gönderilirler. Ancak mahkemede suçsuz olduklarına kanaat getirilince serbest bırakılırlar. Cinayetle ilgili gizli soruşturma yapılmasına karar verilir.

Ringo ve Şevkati, saati Hüsniye’ye vermek için köşke giderler. Köşke pencereden girip kulakları iyi duymayan Hüsniye’yi bulurlar. Hüsniye alamayacağını söylediği saati birkaç gün içersinde Tarabya oteline gelecek olan Hallal’e vermelerini söyler ve 2 kafadara otelde kalmaları için para verir.

2 kafadar otele yerleşir. Elmasın peşindeki adamlar, El Seyit’in ölmeden önce 2 kafadarın yanında olduğunu öğrenince elması bulabilmek için onların peşine düşer. Otelde 2 kafadarın başına türlü maceralar gelir.

Elmasın peşindeki Araplar, Hüsniye’yi konuşturup öldürürler. Onlar da 2 kafadarın peşine düşer. Olaylar iyice karışır. Kendilerine yardım ediyormuş gibi davranan Leyla tarafından oyuna getirilirler ve yakalanırlar.

Leyla, 2 çeteyi birbirine düşürüp saati ele geçirmeye çalışsa da 2 kafadar, Leyla’yı aldatıp soluğu karakolda alırlar. Bütün hikayeyi komisere anlatıp saati teslim ederler. Leyla yaptıklarından pişmanlık duyar. Ringo Kazım, pişmanlığını anladığı Leyla’yı evlenmek üzere nikah dairesine götürür.

Comment / Yorum:

Senaryosu Safa Önal tarafından yazılan Ringo Kazım, Türker İnanoğlu tarafından yönetilir. Film, Acar Film Stüdyolarında hazırlanır. Filmin başrollerini muhteşem uyumlarını defalarca göstermiş olan Sadri Alışık ve Vahi Öz paylaşırlar. Zaten ikilinin filmde canlandırdığı Ringo Kazım ve Kulağı Kesik Şevkati karakterleri dikkatle incelenecek olursa bu karakterlerin Alışık ve Öz’ün efsanevi karakterleri Turist Ömer ve Horoz Nuri’nin bire bir olmasa da oldukça benzer kopyaları oldukları görülecektir.

Filmin yardımcı oyuncuları arasında Selma Güneri, Hulusi Kentmen, Mualla Sürer ve Feridun Çölgeçen gibi önemli isimler var. Ancak Selma Güneri ve Hulusi Kentmen’in hem süre hem de oynadıkları karakterler itibariyle geri planda kaldıkları söylenebilir.

Senaryoda mantıksız gelebilecek zorlamalar var. Filmin başından sonuna kadar elmasın peşinde koşan Leyla’nın elmasa kavuşamayacağını anladıktan sonra ansızın pişman olup Ringo Kazım’a aşık olduğunu farkına varması, senaryodaki zorlamalardan en belirgin olanı.

Filmin mevcut kopyası iyi durumda olmasa da filmin en azından izlenebilir durumda olması, filmi halen izlememiş olanlar için iyi bir fırsat. Filmin eğlence dozajı oldukça yüksek ve sadece Sadri Alışık ile Vahiz Öz ikilisi için dahi izlenebilecek nitelikte.

Imdb note: 7.1                           My note: 5.5

İncili Çavuş (1968)

Yönetmen / Director:

Nişan Hançer

Screenplay / Senaryo:

Sadık Şendil

Cast / Kadro:

İzzet Günay

Mine Mutlu

Sadettin Erbil

Kadir Savun

Hüseyin Baradan

Cenap Aydınoğlu

Suna Pekuysal

Mualla Sürer

Ergun Köknar

Necdet Yakın

                                                                 Mürüvvet Sim

                                                                 Zeki Alpan

                                                                 Arif Eriş

                                                                 Ahmet Kostarika

                                                                 Naci Saraç

                                                                 Kubilay Hakan

Subject / Konu:

Mülayim bir adam olan İncili Çavuş ile hovarda bir kabadayı olan Hızır, tıpatıp birbirlerine benzemektedir. Bu benzerlik, Hızır’ın yaptığı çapkınlıkların İncili Çavuş’a mal edilmesine neden olur.

3 saf ve çulsuz kafadar, taşı toprağı altın diye anıldığı için İstanbul’a gelirler. İncili Çavuş’la karşılaştıklarında yumuşak bir yardım eli bulurlar. Aynı kişi sandıkları Hızır’ın ise sert tavrıyla karşılaşırlar.

Rüstem Paşa’nın kızı Dilruba, görüp aşık olduğu Ali’yi dadısının yanıltması yüzünden İncili Çavuş’un oğlu zanneder. Halbuki Ali, İncili Çavuş’un değil Hızır’ın oğludur.

Hızır’ın çaldığı ve bostancılardan kaçarken 3 kafadara verdiği altınlar, ortalığı karıştırır. Önce İncili Çavuş’un hırsız olduğu zannedilir. Sonra da Rüstem Paşa’nın, kızı Dilruba’yı mutlu edebilmek için İncili Çavuş’un oğluyla evlendirmeye karar vermesiyle hürmetle karşılanır.

Ali, sarpa saran olayları bir ali cengiz oyunuyla çözer. Hızır’ın çaldığı altınlar sahibine verilir. Kadın kılığına girmek zorunda kalıp yakalanan ve idam ettirilecek olan 3 kafadar, kurtarılır ve mükafatlandırılır. Hızır, tövbe edip Paşa’nın hizmetine girer. Suçsuzluğu anlaşılan İncili Çavuş, hem Paşa’nın övgüsünü alır hem de ödüllendirilir. Ali de esas arzusuna kavuşur ve Dilruba’yla evlenmek için Paşa’dan izin alır.

Comment / Yorum:

Türk mizahının önemli karakterlerinden İncili Çavuş, 1968 yılında 2. kez Türk sinemasına uyarlanır. Sadık Şendil’in senaryosunu yazdığı filmin yönetmenliğini Nişan Hançer üstlenir. Filmin görüntü yönetmenliğini Çetin Tunca yapar.

1951 yılındaki ilk çevrimde usta komedyen İsmail Dümbüllü’nün canlandırdığı İncili Çavuş karakterini bu kez Sadettin Erbil canlandırır. Erbil, aynı zamanda Hızır karakterini de oynar. Ana karakterleri canlandırıyormuş gibi görünen İzet Günay ve Mine Mutlu’nun İncili Çavuş ve 3 kafadar karakterlerinin gölgesinde kaldıkları söylenebilir. Filmin yan kadrosunda da oldukça önemli isimler yer alıyor.

Filmin türü Türk sinemasında çok da denenmeyen bir tür olan dönem komedisi. Film, özellikle zayıf senaryosundan ötürü vasatı aşamayan bir yapım olmuş.

Imdb note: - (Filmin Imdb'de notu bulunmuyor)          My note: 4

Katil (1953)

Director / Yönetmen:

Ömer Lütfi Akad

Screenplay / Senaryo:

Osman F. Seden

Cast / Kadro:

Ayhan Işık

Gülistan Güzey

Neriman Köksal

Turan Seyfioğlu

Necla Sertel

Zaruhi Değirmenci

                                                                                 Muazzez Arçay

                                                                                 Şevki Artun

                                                                                 Nubar Terziyan

                                                                                 Rıza Tüzün

                                                                                 Mualla Sürer

                                                                                 Hamdi Şarlıgil

                                                                                 Fikri Çöze

                                                                                 Sadettin Erbil

                                                                                 Kemal Tözem

                                                                                 Fadıl Garam

                                                                                 Erkan Baydemir

Subject / Konu:

Süleyman evinde öldürülür. Gün içersinde hakkını almak için Süleyman'ın evine giden ve onunla kavga eden elektrikçi Kemal, gece yarısı polis tarafından evinden alınıp tutuklanır. Mahkemede Süleyman'ın karısı Süheyla, hizmetçisi Fatma, şirketinin müdürü Muzaffer ve şirket çalışanları, Kemal'in aleyhinde şahitlik ederler. Kemal, 18 sene 3 ay hapse mahkum edilir. Kemal, cezasını çekmek üzere Sinop Cezaevi'ne gönderilir.

Süheyla, şirketin idaresini aşk yaşadığı Muzaffer'e bırakır.

Kemal'in karısı Nevin, çamaşır yıkayarak geçimini sağlamaya çalışır. Oğlu Turan trafik kazası geçirip kör kalır. İyileşebilmesi için pahalı bir ameliyat olması gerekmektedir.

Kemal, gazeteden Süheyla ile Muzaffer'in evlendiğini öğrenince esas katilin kim olduğunu farkına varır.

Fatma, erkek arkadaşı Hüsnü'ye asıl katilin Muzaffer olduğunu anlatır. Hüsnü, Muzaffer'den para sızdırabilmek için şantaj yapar. Muzaffer, kavgaya tutuştuğu Hüsnü'yü öldürür. Fatma'yı da kimseye bir şey anlatmaması için ölümle tehdit eder. Hüsnü'nün cesedini de denize atar.

Nevin, Turan'ın ameliyat parasını bulabilmek için kötü yola düşer. Nevin'in çalıştığı genelev, polis tarafından basılır. Nevin'e vesika verilir. Turan'ın ameliyatı için gerekli parayı biriktiren Nevin, düştüğü durumdan utandığı için Kemal'e öldüğüne dair bir mektup gönderir. Kemal, izin istemek için müdüre giderken fırsattan istifade edip kaçar. Sıkı polis denetiminden kurtulup İstanbul'a gitmeye uğraşır. Kaçak olarak yolculuk ettiği trende bir arkadaş edinir ve onunla yolculuğa devam eder. İstanbul'a ulaşan Kemal, ilk önce Turan'la görüşmek ister. Turan'la görüştükten sonra polisler tarafından yakalanıp müdüriyete götürülür. Müdüriyette polislerin kaçışından itibaren kendisini bilerek yakalamadığını ve yol arkadaşı Nuri'nin de aslında bir polis memuru olduğunu öğrenir. Polis, Kemal'den cinayeti işlediğinden şüphelendikleri Muzaffer'i konuşturmaya çalışmasını ister. Süheyla'nın evine giden Kemal, Muzaffer'le kavgaya tutuşur. Kavga esnasında Muzaffer'in silahı 2 kere patlar. İlk önce Fatma, sonra da Süheyla vurulur. Kemal, Muzaffer'i konuşturur. Fatma'da gerçekleri itiraf eder. Muzaffer, kendisini tutuklamaya gelen polislerin elinden sıyrılıp camdan atlar ve ölür. Suçsuzluğu anlaşılan Kemal beraat eder.

Kemal ve Turan, trenle yolculuğa çıkacakları sırada Nevin, uzaktan kendilerini izler. Turan, tesadüfen Nevin'i görür. Nevin, Turan'a artık kötü bir kadın olduğunu ve Kemal'den yaşadığını gizlemesini ister. Kemal ve Turan, trene binip giderler.

Yorum:

Osman F. Seden’in senaryosunu yazıp yapımcılığını üstlendiği, Ömer Lütfi Akad’ın yönettiği Katil, daha önce de “Kanun Namına” ve “İngiliz Kemal Lawrence’a Karşı” gibi ortak işlere imza atan ikilinin yine ses getiren bir yapımı olur. Başrollerde ikilinin favori oyuncuları Ayhan Işık ve Gülistan Güzey oynar. Ayrıca Neriman Köksal ve Turan Seyfioğlu gibi dönemin yükselen yıldızları da filmde rol alır. Filmin yardımcı yönetmenliğini Sırrı Gültekin ve Zeki Dinçsoy, görüntü yönetmenliğini Kriton İlyadis, kurgusunu Turgut Kuzu yapar. And Dilm Stüdyosu’nda çevrilen film, Ses Film Stüdyosu’nda seslendirilir.

Özellikle 1952 yapımı “Kanun Namına” filmiyle paralellikler taşıyan film, ileriki yıllarda çekilecek benzerleri için de bir önder olarak kabul edilebilir. Film, sürükleyici olmakla beraber senaryo da belirgin tutarsızlıklar var. Oyunculuklar vasatın üzerinde. Katil, özellikle Ömer Lütfi Akad ve Osman F. Seden sayesinde statiklikten çıkıp hareketlenmeye başlayan Türk sinemasının ilk örneklerinden biri olması nedeniyle izlenmeye değer bir yapım.

Imdb note: 6.2                           My note: 5.5

Katil (1953)

Director / Yönetmen:

Ömer Lütfi Akad

Screenplay / Senaryo:

Osman F. Seden

Cast / Kadro:

Ayhan Işık

Gülistan Güzey

Neriman Köksal

                                                                                       Turan Seyfioğlu

                                                                                       Necla Sertel

                                                                                       Zaruhi Değirmenci

                                                                                       Muazzez Arçay

                                                                                       Şevki Artun

                                                                                       Nubar Terziyan

                                                                                       Rıza Tüzün

                                                                                       Mualla Sürer

                                                                                       Hamdi Şarlıgil

                                                                                       Fikri Çöze

                                                                                       Sadettin Erbil

                                                                                       Kemal Tözem

                                                                                       Fadıl Garam

                                                                                       Erkan Baydemir

Subject / Konu:

Süleyman evinde öldürülür. Gün içersinde hakkını almak için Süleyman'ın evine giden ve onunla kavga eden elektrikçi Kemal, gece yarısı polis tarafından evinden alınıp tutuklanır. Mahkemede Süleyman'ın karısı Süheyla, hizmetçisi Fatma, şirketinin müdürü Muzaffer ve şirket çalışanları, Kemal'in aleyhinde şahitlik ederler. Kemal, 18 sene 3 ay hapse mahkum edilir. Kemal, cezasını çekmek üzere Sinop Cezaevi'ne gönderilir.

Süheyla, şirketin idaresini aşk yaşadığı Muzaffer'e bırakır.

Kemal'in karısı Nevin, çamaşır yıkayarak geçimini sağlamaya çalışır. Oğlu Turan trafik kazası geçirip kör kalır. İyileşebilmesi için pahalı bir ameliyat olması gerekmektedir.

Kemal, gazeteden Süheyla ile Muzaffer'in evlendiğini öğrenince esas katilin kim olduğunu farkına varır.

Fatma, erkek arkadaşı Hüsnü'ye asıl katilin Muzaffer olduğunu anlatır. Hüsnü, Muzaffer'den para sızdırabilmek için şantaj yapar. Muzaffer, kavgaya tutuştuğu Hüsnü'yü öldürür. Fatma'yı da kimseye bir şey anlatmaması için ölümle tehdit eder. Hüsnü'nün cesedini de denize atar.

Nevin, Turan'ın ameliyat parasını bulabilmek için kötü yola düşer. Nevin'in çalıştığı genelev, polis tarafından basılır. Nevin'e vesika verilir. Turan'ın ameliyatı için gerekli parayı biriktiren Nevin, düştüğü durumdan utandığı için Kemal'e öldüğüne dair bir mektup gönderir. Kemal, izin istemek için müdüre giderken fırsattan istifade edip kaçar. Sıkı polis denetiminden kurtulup İstanbul'a gitmeye uğraşır. Kaçak olarak yolculuk ettiği trende bir arkadaş edinir ve onunla yolculuğa devam eder. İstanbul'a ulaşan Kemal, ilk önce Turan'la görüşmek ister. Turan'la görüştükten sonra polisler tarafından yakalanıp müdüriyete götürülür. Müdüriyette polislerin kaçışından itibaren kendisini bilerek yakalamadığını ve yol arkadaşı Nuri'nin de aslında bir polis memuru olduğunu öğrenir. Polis, Kemal'den cinayeti işlediğinden şüphelendikleri Muzaffer'i konuşturmaya çalışmasını ister. Süheyla'nın evine giden Kemal, Muzaffer'le kavgaya tutuşur. Kavga esnasında Muzaffer'in silahı 2 kere patlar. İlk önce Fatma, sonra da Süheyla vurulur. Kemal, Muzaffer'i konuşturur. Fatma'da gerçekleri itiraf eder. Muzaffer, kendisini tutuklamaya gelen polislerin elinden sıyrılıp camdan atlar ve ölür. Suçsuzluğu anlaşılan Kemal beraat eder.

Kemal ve Turan, trenle yolculuğa çıkacakları sırada Nevin, uzaktan kendilerini izler. Turan, tesadüfen Nevin'i görür. Nevin, Turan'a artık kötü bir kadın olduğunu ve Kemal'den yaşadığını gizlemesini ister. Kemal ve Turan, trene binip giderler.

Comment / Yorum: 

Osman F. Seden’in senaryosunu yazıp yapımcılığını üstlendiği, Ömer Lütfi Akad’ın yönettiği Katil, daha önce de “Kanun Namına” ve “İngiliz Kemal Lawrence’a Karşı” gibi ortak işlere imza atan ikilinin yine ses getiren bir yapımı olur. Başrollerde ikilinin favori oyuncuları Ayhan Işık ve Gülistan Güzey oynar. Ayrıca Neriman Köksal ve Turan Seyfioğlu gibi dönemin yükselen yıldızları da filmde rol alır. Filmin yardımcı yönetmenliğini Sırrı Gültekin ve Zeki Dinçsoy, görüntü yönetmenliğini Kriton İlyadis, kurgusunu Turgut Kuzu yapar. And Dilm Stüdyosu’nda çevrilen film, Ses Film Stüdyosu’nda seslendirilir.

Özellikle 1952 yapımı “Kanun Namına” filmiyle paralellikler taşıyan film, ileriki yıllarda çekilecek benzerleri için de bir önder olarak kabul edilebilir. Film, sürükleyici olmakla beraber senaryo da belirgin tutarsızlıklar var. Oyunculuklar vasatın üzerinde. Katil, özellikle Ömer Lütfi Akad ve Osman F. Seden sayesinde statiklikten çıkıp hareketlenmeye başlayan Türk sinemasının ilk örneklerinden biri olması nedeniyle izlenmeye değer bir yapım.

Imdb note: 6.2                               My note: 5.5

Turist Ömer Yamyamlar Arasında (1970)

Director / Yönetmen:

Hulki Saner

Screenplay / Senaryo:

Hulki Saner

Cast / Kadro :

Sadri Alışık
Feri Cansel
Aziz Basmacı
Cevat Kurtuluş
Kudret Karadağ
Mualla Sürer
Eşref Vural
Sedat Demir
Özdemir Akın
                                                             İhsan Bayraktar
                                                             Kubilay Hakan
                                                             Ali İzgi

Subject / Konu:

Turist Ömer, Abuzittin'deki dövmeyi çok beğenmektedir. Dövme yaptırabilmek için paraya ihtiyacı olan Turist Ömer, elektrik tamiratı için gittiği evi birbirine katar. Para kazanabilmek için bu sefer de süt satmaya başlayan Turist Ömer, süte fazla su katınca bu işi de yüzüne gözüne bulaştırır.
Manda gözü hazinesinin planını elinde bulunduran adam, saldırıya uğrar ve ağır yaralanır ama planı kaptırmaz. Dövme yaptırmak için dövmecinin dükkanını arayan Turist Ömer, ölmek üzere olan adamdan manda gözünün planını alır. Adam, Turist Ömer'e planın dövmesini yaptırmasını söyler. Dövmecideki 2 Afrikalı, manda gözü hazinesinden haberdardırlar. Dövmeci, manda gözünün planını Turist Ömer'in koluna dövme yapar ve planı yakar.

2 Afrikalı, Turist Ömer'in yanına gelir ve Beyaz Panter'in kendisini aradığını söylerler. Turist Ömer, Beyaz Panter'in yanına gider. Manda gözünün planını Turist Ömer'in kolunda dövme olarak gören Beyaz Panter, Turist Ömer'i Afrika'ya götürmeye karar verir.
Manda gözünün peşinde olan adamlar, peşine düştükleri Turist Ömer'i kaçırırlar. Ancak çok geçmeden 2 Afrikalı imdadına yetişir. Turist Ömer, Beyaz Panter'in isteği üzerine Nairobi'ye gider. Turist Ömer, Afrika dansları izler ve dansa eşlik eder. Devekuşu yarışları izler. Ormana gider ve daha önce görmediği, su aygırı, gergedan, aslan gibi hayvanları görür.
Manda gözünün peşindeki adamlar, Turist Ömer'i kaçırmaya çalışır. Ancak Beyaz Panter, Turist Ömer'i kurtarmayı başarır.

Beyaz Panter'in nişanlısı, Beyaz Panter'le yakınlaşan Turist Ömer'i kıskanır ve onu kazanda pişirmeye karar verir. Manda gözünün peşindeki adamlar, hazinenin planını kolunda taşıyan Turist Ömer'i kurtarabilmek için onun Tanrı olduğunu ileri sürerler. Turist Ömer böylece kazanda pişirilmekten kurtulur. Fakat bu sefer de Beyaz Panter'in annesi Beyaz Reis'le evlenmeye zorlanır.

Manda gözünün yeri bulunur. Hazinenin peşindeki adamlar, Beyaz Panter'in nişanlısıyla anlaşır. Turist Ömer'le Beyaz Reis'i bağlayıp ölüme terkeden adamlar, hazineyi alıp Beyaz Panter'i kaçırırlar. Beyaz Panter'in kardeşi, Turist Ömer'e özel güçler veren bir süt içirir. Goril gücüne ulaşan Turist Ömer, bağlandığı iplerden kurtulur. Karşısına çıkan herkesi yere serer. Önce Beyaz Panter'i kurtarır, sonra da hazineyi çalmaya çalışan adamlardan kurtarır. Hazinenin bir bölümünü Beyaz Panter'e geri kalanını ise kabileye bırakır. Beyaz Reisi kazana attırır.
Afrika'dan dönen Turist Ömer, Abuzittin'e yanında getirdiği büyük yumurtalardan verir. Yumurtaları kırmaya çalışsalar da; başarılı olamazlar. Yumurtalardan biri çatırdar ve içinden timsah çıkar.

Comment / Yorum:

Hulki Saner'in yapımcılığını, senaristliğini ve yönetmenliğini üstlendiği 1970 yapımı Turist Ömer Yamyamlar Arasında, Turist Ömer serisinin popüler filmlerinden biri. Filmin bazı sahneleri Kenya'nın Nairobi şehrinde geri kalanı ise Belgrad Ormanları'nda çekildi. Filmde ayrıca bazı belgesellerden parçalar da kullanıldı.
Serinin bütün filmlerinde Turist Ömer'i canlandıran Sadri Alışık'ı yine Turist Ömer rolünde seyrediyoruz. Filmin diğer önemli rollerini Feri Cansel, Aziz Basmacı, Cevat Kurtuluş ve Mualla Sürer üstlenmiş. Yardımcı rollerdeki oyuncuların filme katkıları yadsınamaz seviyede. Özellikle Cevat Kurtuluş'la Aziz Basmacı ve Sadri Alışık'la Mualla Sürer arasındaki diyaloglar dikkat çekici.

Filmde fantastik öğe kullanılmış olması da bir diğer önemli detay. Turist Ömer'in süt içip gorile dönüşmesi, o döneme kadar Türk sinemasında pek kullanılmamış bir komedi tekniği.
Turist Ömer Yamyamlar Arasında, zaman zaman absürd çekiciliğiyle zaman zaman da Sadri Alışık'ın tek kişilik şovuyla baştan sona sürükleyici kalmayı başaran, defalarca seyredilse de tadından birşey kaybetmeyen bir klasik.

Imdb note : 6.7                             My note : 8

İntikam Alevi (1956)

Director / Yönetmen:

Osman F. Seden

Screenplay / Senaryo:

Osman F. Seden

Cast / Kadro :

Ayhan Işık
Kenan Pars
Deniz Tanyeli
Turgut Özatay
Behzat Balkaya
Ali Üstüntaş
Mualla Sürer
O. Nuri Ergün
Nubar Terziyan
                                                               Hüseyin Güler
                                                               Hüseyin Kaşif
                                                               Fadıl Garan
                                                               Asım Nipton
                                                               Muammer Gözalan
                                                               Hikmet Serçe
                                                               Mualla Kaynak

Subject / Konu:

Katil Ekrem hapishaneden kaçar. Ekrem'in kaçışı gazetelerde haber olur. Mahalleli Hikmet'e bu haberden bahseder. Hikmet ise Ekrem'den korkmadığını, Suzan'ın kendi karısı olduğunu söyler. Hikmet evine gittiğinde Suzan, Ekrem'in bir delilik yapabileceğinden korktuğunu söyleyip kaçıp kaçmayacaklarını sorar. Hikmet, bir yere gitmeyeceklerini, şayet Ekrem gelirse onu vuracağını söyler.
Hüseyin, sessiz kalmak için Hikmet'ten para ister. Kavgaya tutuşurlar.
Ekrem, kaçak olarak bir kamyonun kasasında yolculuk ettikten sonra arkadaşı Ali'nin yanına gider. Aleyhinde tertiplenen bir tuzağa düşürüldüğünü ve kaçmak zorunda kaldığını söyleyen Ekrem, Ali'ye olayı 2 sene öncesinden anlatmaya başlar.

Necla'yla işanlanma arifesindeki Ekrem, bir taraftan da içki batağındaki serseri kardeşi Mahmut'la uğraşmaktadır. Ekrem'de gözü olan Suzan, Ekrem'i kendisiyle buluşmaya ikna eder. Ekrem, Suzan'a kendisiyle bir ilgisi olmadığını söyler ve gider. Kamyon şoförlüğü yapan Ekrem'in iş arkadaşı Hikmet, bir dönem ilişkisi olduğu Suzan'la ilgilenmektedir. Ekrem'in Suzan'la buluştuğunu öğrenen Hikmet, Ekrem'i tersler.
Suzan, Ekrem'e son bir defa buluşurlarsa peşini bırakacağına dair söz verir. Ekrem'de bu teklifi kabul eder. Suzan'la Ekrem'in buluştuğunu gören Hikmet, Ekrem'le kavgaya tutuşur ve dayak yer.
Ekrem tarafından reddedilen Suzan, gözyaşlarına boğulur. Kızının üzüntülü halini gören Huriye, Ekrem'e bir oyun oynayarak onu kucaklarına düşüreceğini söyler. Huriye, Mahmut'a gider ve istediklerini yapması karşılığında para verir. Mahmut, kahvehanedeki arkadaşlarına Ekrem'in nişanından önce kutlama yapma fikrini ortaya atar. Hep beraber içmeye giderler. Mahmut, Ekrem'in içkisine ilaç karıştırır. Baygın haldeki Ekrem'i eve getirip yatağına yatıran Mahmut, Suzan'ı içeriye alır ve onunla birlikte olur. Sabah Huriye, Ekrem'in evinin kapısına dayanır ve kızının kaçırıldığını söyleyerek ortalığı birbirine katar. Polis gelir. Ekrem yaşananları hatırlamamaktadır. Muayene sonucu Suzan'ın cinsel ilişkiye girdiğinin ispatlanması ve Mahmut'un yaptığı şahitlik; Ekrem'i Suzan'la evlenmek zorunda bırakır.

Ekrem'e kinlenen Hikmet, şirkete gelen paraları görünce kumar borcu olan Hüseyin'i de planına dahil ederek Ekrem'in başına çorap örmeye karar verir. Hüseyin, korka korka da olsa Hikmet'in teklifini kabul eder. Hüseyin, Ekrem'i nakliye işi bahanesiyle kandırır ve saat 8'de buluşmaya çağırır. Hikmet ve Hüseyin, Ekrem gelmeden garaj sahibini demir levyeyle öldürüp paraları çalarlar. Hikmet, levyedeki ve kapıdaki parmak izlerini temizler. Ekrem'in olay yerine geldiğini gördüklerinde ise polise garajdan garip sesler geldiğini haber verirler. Garaj sahibini yerde kanlar içinde yatarken gören Ekrem, kapıyı açıp içeri girer ve demir levyeyi alır. Polis, Hikmet ve Hüseyin olay yerine gelir. Ekrem'i elindeki kanlı levyeyle gören polis, Ekrem'i tutuklar.
Ekrem mahkemede masum olduğunu söyler. Ancak kapıdaki ve levyedeki parmak izleri Ekrem'e aittir. Üstelik Hüseyin ve Hikmet'in verdiği ifadeler de aleyhindedir. Mahkeme ileri bir tarihe ertelenir.

Hikmet, Huriye'yle görüşür ve Ekrem'in uzun yıllar hapiste yatacağını, eğer Suzan kendisiyle birlikte olursa onu paraya boğacağını söyler. Suzan, Hikmet'le gezip tozmaya ve birlikte olmaya başlar. Hikmet mahkemeden bir gün önce Suzan'a mutlu birlikteliklerinin bitmemesi için Ekrem'in hapiste kalmaya devam etmesini sağlamaları gerektiğini söyler ve Ekrem'in aleyhinde şahitlik yapmasını ister.
Suzan, Ekrem'in aleyhinde şahitlik yapar ve Ekrem, 20 yıl hapse mahkum olur. İntikam aleviyle yanıp tutuşan Ekrem, 2 yıl hapis yattıktan sonra firar eder.
Ekrem, Ali'den kendisine Necla'yı çağırmasını ister. Ali, verem olan Necla'yı Ekrem'in yanına getirir. Ekrem, masumiyetini kanıtlamak için Necla'dan yardım ister. Necla, Hüseyin'e Hikmet'in kendisini gizlendiği yerde beklediğini söyler ve onunla birlikte Ekrem'in gizlendiği balıkçı kulübesine doğru gider. Ne Necla, ne de Hüseyin, peşlerine takılan 2 adamı farketmez.
Ekrem, Hüseyin'i görür görmez üzerine atlar. Bir süre kavga ederler. Tam Ekrem, Hüseyin'i konuştururken yolda Necla'yla Hüseyin'in peşine takılan 2 adamdan biri ortaya çıkar. Bu adam, cinayet masasından Fehmi'dir. Fehmi, Ekrem'i teslim olmaya çağırır. Fırsatını bulup kaçan Hüseyin, trenin altında ezilerek can verir. Ekrem kaçar.
Hikmet, gazetede Hüseyin'in ölüm haberini ve bu ölümün arkasında Ekrem'in olduğunun düşünüldüğünü okur. Suzan'ı büyük bir korku sarar.

Fehmi, Necla'nın evine gelir ve Ekrem hakkında bilgi edinmeye çalışır. Necla, Ekrem'in balıkçı kulübesinde saklandığını ağzından kaçırır. Sıkı polis denetimine rağmen Suzan'ı bulup konuşturmak zorunda olan Ekrem, yoğurtçu kılığına girer ve Suzan'ı evde yakalamayı başarır. Suzan, yediği dayağın ardından herşeyin Hikmet'in planı olduğunu ve bildiklerini mahkemede anlatacağını söyler. Bu sırada eve gelen ve Suzan'ın söylediklerini işiten Hikmet, Suzan'ı silahıyla vurur. Ekrem'le Hikmet kavgaya tutuşur. Silah sesini duyan polisler eve gelince Ekrem kaçmak zorunda kalır. Ekrem, peşindeki polislerden kaçarken yaralanır. Ancak kendisini köprüden hareket halindeki trene atarak kurtulmayı başarır.
Hikmet, meyhaneye gider ve Mahmut'a para karşılığı Necla'yı kandırıp kendisine getirmesini teklif eder. Hikmet, Necla'yı döverek Ekrem'in yerini öğrenmeye çalışır. Ancak Necla konuşmaz. Bunun üzerine Hikmet, Necla'yı babasını öldürmekle tehdit eder.
Fehmi, Ekrem'i saklandığı kulübede yakalar. Suzan'ın katilinin Hikmet olduğunu bildiklerini ve onun diğer cinayetlerin de katili olabileceğinden şüphelendikleri için delil bulabilmek amacıyla tutuklamadıklarını söyler. Fehmi, Ekrem'e Hikmet'in er geç kulübeye geleceğini ve bunun masumiyetini ispat etmek için tek fırsatı olduğunu söyleyip gider.

Necla, babasının canı söz konusu olduğu için Ekrem'in yerini söylemek zorunda kalır. Hikmet, kulübeye doğru gider. Necla da Hikmet'in arkasından gider. Ekrem ve Hikmet birbirlerine ateş eder. Ekrem, Hikmet'i yakalamak üzereyken Necla kulübeye girer. Önce Necla'yi yakalayan daha sonra da vuran Hikmet, kulübeden kaçar. Hikmet, sürat teknesine atlayıp deniz yoluyla kaçmayı dener. Başka bir sürat teknesine atlayan Ekrem, Hikmet'i takip eder. Birbirlerine ateş etmeye devam ederler. Ekrem, Hikmet'in içinde bulunduğu sürat teknesinin motorunu vurur. Hikmet kendini denize atar. Ekrem'de Hikmet'in peşinden denize atlar. 2 sürat teknesi çarpışır ve infilak eder. Yüzerek karaya çıkarken dahi kavgaya devam ederler. Fehmi önderliğindeki polis teşkilatı, kendilerini Hikmet'e hissettirmeden takiplerini sürdürürler ve Hikmet suçlarını itiraf ettiği anda Hikmet'i tutuklarlar.
Suçsuz olduğu anlaşılan Ekrem beraat eder. Hikmet ise idamla yargılanır.
Ekrem, durumu ağırlaşan Necla'yı görmek için hastahaneye gider. Necla, Ekrem gelmeden kısa süre önce ölür. Ekrem, Necla'nın ölümünden dolayı büyük vicdan azabı çeker ve kendini sorumlu hisseder. Ekrem, Necla'nın ölmeden önce kendisine bıraktığı mektubu okur. Mektupta Necla, ömrü boyunca Ekrem'i sevdiğini ve onları kaderin ayırdığını söyler.

Comment / Yorum:

"Polis herşeyi bilir" jeneriğiyle başlayan İntikam Alevi, yönetmenlik kariyerine 1956 yılında başlayan ve bu yıla tam 4 film sığdırmayı başaran Osman F. Seden'in 1956'da çektiği 4. ve son filmi. Filmin vizyona giriş tarihi 14.11.1956
Dönemin Türk filmlerini incelediğimizde film sürelerinin genellikle 70 - 90 dakika arası olduğunu görüyoruz. İntikam Alevi ise 2 saate yaklaşan süresiyle bu genellemenin dışında kalıyor. Filmin süresinin dönemin diğer örneklerine göre uzun olması, filmi sıkıcı kılmamış. Tam aksine filme anlatmak istediği herşeyi kesmeden, yarım bırakmadan anlatabilme fırsatı vermiş.
Filmin kötü adamları Hikmet ve Hüseyin'in kötülük yapma nedenlerini ve polisin Hikmet'i ele geçirebilmek için arka planda durduğunu bilmemiz, senaryonun inandırıcılığını bir kat daha arttırıyor. Üstelik filmin mutlu final yapmaması da şaşırtıcı.

Ayhan Işık'ın giderek zirveye tırmanmaya başladığı bir dönemde Kenan Pars, Mualla Kaynak ve Turgut Özatay gibi yine dönemin popüler olmaya başlayan isimleriyle bir araya geldiği film, oyunculuk performansları bakımından da başarılı olarak değerlendirilebilir. Filmin oyuncu kadrosunda aynı yıl yönetmenliğe atılan ve 1984'e kadar yönetmenliğe devam eden O. Nuri Ergün'de yer alıyor.
Osman F. Seden'in dehasının ilk örneklerinden biri olan İntikam Alevi, dönemsel olarak incelendiğinda yenilikçi olarak değerlendirilebilecek geri dönüşlü anlatım tarzıyla süre kısıtlamasına girmeden anlatmak istediğini anlatan oldukça sürükleyici bir polisiye.

Imdb note : - (Filmin imdb'de notu bulunmuyor)     My note : 7