The Defiant Ones / Kader Bağlayınca (1958)

Director / Yönetmen:

Stanley Kramer

Screenplay / Senaryo:

Nedrick Young

Harold Jacob Smith

Cast / Kadro:

Tony Curtis

Sidney Poitier

Theodore Bikel

Charles McGraw

Lon Chaney Jr.

Cara Williams

King Donovan

Kevin Coughlin

Claude Akins

Lawrence Dobkin

Whit Bissell

Subject / Konu:

Mahkumları ağışlı havada taşıyan araç devrilir. Araçta birbirlerine zincirli olan ve neredeyse kavga edecek 2 mahkum kaçarlar. Mahkumların farklı renklerde olması temel sorunlarıdır. Olay yerine gelen şerif ve adamları kaçak siyahi mahkum Noah Cullen ve beyaz mahkum John Jackson’ı aramaya başlar. Ancak çok telaşlı görünmemektedirler. Çünkü 2 farklı renkteki mahkumun çok geçmeden birbirlerini öldüreceklerini düşünmektedirler.

Noah ve John nereye gidecekleri konusunda tartışırlar. Noah’ın dediği olur ve kuzeye doğru gitmeye başlarlar. Birbirlerini tanımaya başladıkça nefretleri azalır. Bir yerleşim birimine ulaştıklarında gecenin çökmesini bekleyip bir kulübeye çatıdan girerler. Ancak düşüp ses çıkardıkları için insanlar tarafından fark edilirler. Kaçmaya çalışsalar da yakalanırlar.

Linç edilmekten eski bir mahkum olan koca Sam sayesinde kurtulurlar. Koca Sam, sabaha karşı onları serbest bırakıp kaçmalarını sağlar.

Kaçıp renk ayrımı yüzünden kavgaya tutuştuklarında eli silahlı Billy isimli bir çocuk tarafından yakalanırlar. Ancak çocuğun elinden silahını alıp onu kandırırlar. Billy, John’un Noah’ı tutuklamış biri olduğuna inanır ve onları evine götürür. John’la yakınlaşan Billy’nin annesinden yemek alıp yerler. Billy’nin getirdiği keskiyle de zincirlerinden kurtulurlar. Ancak önceden zehirlenmiş olan John fenalaşır. Billy’nin annesi John’la yakından ilgilenip iyileşmesini sağlar.

Kocası tarafından terkedilmiş olan kadın John’u Noah’tan ayrılıp birlikte gitmeye ikna eder. Ancak John kadının Noah’ı bataklığa ölüme gönderdiğini öğrenince onunla gitmekten vazgeçer. Kadından kurtulmaya çalışırken Billy, John’u vurur. John yine de Noah’ın peşinden gider ve onu bulur. Bataklığı aşıp tren yoluna ulaşsalar da John bitap düştüğü için trene binmeyi başaramazlar. Bu sırada şerif ve adamları kendilerini bulmak üzeredir…

Comment / Yorum:

Filmin çekimleri California’da gerçekleştirildi. Ağırlıklı olarak 2 başkarakter üzerine kurulu olan Stanley Kramer filmi, Hollywood’un 2 önemli aktörü Tony Curtis ve Sidney Poitier’ı bir araya getirdi. Film Türkiye’de, çekildikten tam 7 yıl sonra 1965 yılında gösterime girebildi.

John karakteri için ilk düşünülen isim Marlon Brando’ydu. Fakat Brando başka bir filmde rol almayı tercih edince filmde rol almadı. John karakterini oynaması için teklif götürülen Robert Mitchum, filmi gerçekçi bulmadı. Bir beyazla siyahın birbirlerine zincirlenemeyeceğini söyledi ve rolü reddetti. Ancak Mitchum’un aslında siyah bir adamla zincirlenmek istemediği için rolü reddettiği konuşuldu.

Elvis Presley filmde Sammy Davis Jr. ile birlikte oynamak istedi. Ancak bu isteği gerçek olmadı. Burt Lancaster, Frank Sinatra, Kirk Douglas, Anthony Quinn ve Gregory Peck gibi aktörlerin isimleri de rol için geçti. Ancak rol, filme ve yönetmene çok inanan ve aynı zamanda farklı bir rolde oynama fırsatını değerlendirmek isteyen Tony Curtis’e gitti.

9 dalda Oscar’a aday gösterilen film “En iyi senaryo” ve “En iyi görüntü yönetmeni” dallarında Oscar kazandı. Film ayrıca 6 dalda Altın Küre Ödüllerine aday gösterilip “En iyi film” dalında Altın Küre, 4 dalda Bafta’ya aday gösterilip “UN ödülü” ve “En iyi erkek oyuncu” (Sidney Poitier’e) dallarında Bafta, Berlin Uluslararası Film Festivali’nde 2 dalda aday gösterilip “En iyi erkek oyuncu” (Sidney Poitier’e) dalında Gümüş Ayı ödülleri kazandı.

Günümüzün penceresinden bakıldığında vasat bir kaçış filmi olarak değerlendirilebilecek olan yapım, 50’lerde çekilmiş ve ırkçılığa cesur teması ile döneminde oldukça ses getirmiş bir film. Bu nedenle filmin bir dönem filmi olarak da izlenmesinde fayda var. Bir sahnede John karakterinin; “Ben beyaz bir adamım. Beni linç edemezsiniz” deyişi bile siyahi insanlara eşit haklar sağlanmadan önce nasıl bakıldığını gözler önüne seriyor. Bu yönünden ötürü filmin önemli bir klasik olduğunu söyleyebiliriz.

Imdb note: 7.7                             My note: 7

The Wolf Man / Kurt Adam (1941)

Director / Yönetmen:

George Wagner

Screenplay / Senaryo:

Curt Siodmak

Cast / Kadro:

Claude Rains

Warren William

Ralph Bellamy

Patric Knowles

Bela Lugosi

Maria Ouspenskaya

Evelyn Ankers

Lon Chaney Jr.

Subject / Konu:

Larry, yıllar sonra Talbot Şatosu’na döner. Kendisini babası Sir John Talbot karşılar. Larry, ağabeyi John bir av kazasında öldüğü için dönmüştür. Sir John, çatı katına bir gözlemevi yapmıştır. Larry buradan teleskopla çevreye bakar. Odasında gördüğü Gwen’den hoşlanır. Gwen’in evinin altında bulunan mağazaya gider. Burada Gwen’le tanışır ve kurt adam sembolü bulunan bir baston satın alır. Akşam buluşurlar ve Gwen’in arkadaşı Jenny’yle beraber çingene Bela’ya fal baktırmaya giderler.

Gwen, Larry’ye Frank’le nişanlı olduğunu açıklar. Bela, ilk olarak Jenny’nin falına bakar. Kötü şeyler görür ama söylemez. Jenny’ye hemen evine gitmesini söyler. Kadın bir kurt tarafından saldırıya uğrar. Larry, kurtla boğuşur ve kurt tarafından ısırılır. Yaralı Larry eve götürülür. Jenny’nin cesedinin yanında vücuduna darbeler alıp öldürülmüş çingene Bela’nın cesedi ve Larry’nin bastonu bulunur.

Larry ertesi gün uyandığında yarası tamamen yok olmuştur. Polis, Bela’nın öldürülmesiyle ilgili kendisinden şüphelenmektedir. 

Bela’nın annesi Larry’ye öldürdüğü kurdun aslında kurda dönüşmüş Bela olduğunu ve onun tarafından ısırıldığı için kendisinin de bir kurt adama dönüşeceğini söyler. Larry, durumu Gwen’e anlatıp çingenenin kendisine verdiği tılsımı ona verir.

Bir gece kurt adama dönüşen Larry, mezarlıkta Richardson’ı öldürür. Kurdun yakalanması için tuzaklar kurulur. Larry tuzağa yakalansa da, tuzaktan kurtulur ve Gwen’le vedalaşır. Sir John, Larry’yi bir koltuğa bağlar. Ormanda ise kurt için av hazırlığı yapılır. Gwen, Larry’yi bulmak için ormana gelir. Kurt adama dönüşen Larry, önce Gwen’e, sonra da Sir John’a saldırır. Sir John, Larry’nin bastonunu kullanarak kurt adamı yani oğlunu öldürür.

Comment / Yorum:

Özellikle 40’lı yıllarda yazdığı fantastik karakterlerle Hollywood’un fantastik korku filmlerine yön veren senaristlerinden biri olan Curt Siodmak’ın imzasını taşıyan “Wolf Man / Kurt Adam”, 1941 yılında daha ziyade televizyon yapımlarıyla tanınan yönetmen George Wagner tarafından sinemaya aktarıldı. 180.000 dolara mal olan filmin çekimleri California’da gerçekleştirildi.

Filmin yapımcı şirketi Universal, projeyi korku yıldızı Boris Karloff için planlamıştı ama bu plan gerçekleşmedi. Daha sonra rolü oynaması için Dick Foran’la anlaşıldı. Ancak film çekimlerine başlanmasına 1 hafta kala Foran, projeden ayrıldı. Filmde yardımcı rollerden birinde oynayan Bela Lugosi başrolde oynamak istese de nihayetinde Lon Chaney Jr.’da karar kılındı.

Filmin senaryosunda kurt adam efsanesine dair birçok mit kullanılmış. Filmin orijinal senaryosunda Larry karakteri, Sir John’un oğlu değil, teleskopunu onarmaya gelen bir mühendismiş. Sonradan değişikliğe gidilerek karakter Sir John’un oğlu yapılmış. Lon Chaney Jr., kurt adam kılığına girebilmek için 6 saat makyaj yapılmış. Makyajın temizlenmesi için de 3 saat harcanmış.

The Wolf Man, birçok filmde ana ya da yardımcı karakter olarak karşımıza çıkmış kurt adam figürünün sinemada ilk kez arzı endam ettiği film olması nedeniyle fantastik korku türünün temel klasiklerinden biri.

Imdb note: 7.4                             My note: 5.5