Nasıl İsyan Etmem (1983)

Director / Yönetmen:

Temel Gürsu

Screenplay / Senaryo:

Arda Uskan

Cast / Kadro:

İbrahim Tatlıses

Meral Orhonsay

Nuri Alço

Yılmaz Köksal

Kamuran Usluer

Reha Yurdakul

Bülent Bilgiç

Alev Gürzap

Necla Fide

Muhip Arcıman

                                                                Hüseyin Kutman

                                                                Demircan Türkdoğan

                                                                Muadelet Tibet

                                                                Necdet Yakın

                                                                Kudret Karadağ

                                                                Kadir Kök

                                                                Yusuf Çetin

                                                                Tevfik Şen

                                                                İhsan Gedik

                                                                Abdi Algül

                                                                Arap Celal

Subject / Konu:

Varlıklı babası Cemal’e güvenip hovardalık yapan Yalçın, karıştığı kavgada bir kişiyi öldürür. Cemal, Yalçın’ı kurtarabilmek için suçu üstlenecek birini arar. Geçim sıkıntısı yüzünden karısı Emine’ye ve çocukları Mehmet’le Ayşe’ye rahat bir yaşam sağlayamayan Hasan, çocuklarının okutulması ve rahat bir hayatları olması karşılığında Yalçın’ın suçunu üstlenmeyi kabul eder. 24 yıl hapse mahkum olur.

Serserilik yapamadığı için bunalan Yalçın, çok geçmeden gözünü Emine’ye diker. Yalçın’ın tecavüzüne uğrayan Emine evden kaçar. Kimsenin haber alamadığı Emine bir sokak köşesinde can verir. Babalarının çalışmak için Arabistan’a gittiğini sanan Mehmet ve Ayşe ise farklı yerlere evlatlık verilirler.

Ailesinin başına gelenlerden haberi olmayan Hasan, hapishanede İsmail, Necdet ve Jilet Arif’le arkadaş olur. Tahliye olan İsmail, Hasan’ın ailesinin başına gelenleri öğrenir. Mehmet’in yerini tespit eder. Hasan, af çıkmasının ardından 8 yıl daha hapis yatıp tahliye olur.

Önce İsmail’in mekanında bir delikanlı olmuş oğlu Mehmet’i gören Hasan, daha sonra talihsiz şekilde kızı Ayşe’nin fuhuş batağına düşmüş olduğunu öğrenir. Ayşe’yi düştüğü bataklıktan kurtarır ama babası olduğunu açıklamaz. Hasan intikam için Yalçın’ı ararken, Mehmet, Yalçın’ın adamı olur.

Hasan, Yalçın’ı öldürür. Yalçın’ın vurulduğunu gören Mehmet’te Hasan’a ateş eder. Mehmet, ölmek üzere olan Hasan’ın babası olduğunu farkına varır. Olay yerine gelen polisler, Mehmet’i tutuklar.

Comment / Yorum:

Arda Uskan’ın senaryosunu yazıp Temel Gürsu’nun yönettiği 1983 yapımı “Nasıl İsyan Etmem”, başroldeki İbrahim Tatlıses’in şarkılarıyla bezenmiş, arabesk film furyasının tipik örneklerinden biri. Film 1 Nisan 1983 tarihinde gösterime girmiş. Oyuncu kadrosunda İbrahim Tatlıses’e Yılmaz Köksal, Nuri Alço, Kamuran Usluer, Reha Yurdakul gibi Yeşilçam’ın önemli karakter oyuncuları eşlik etmiş.

Filmin konusu, 1971 yapımı bir Yılmaz Güney filmi olan “Baba”dan neredeyse bire bir alınmış. Bu yönüyle hikayenin ve senaryonun bir özgünlük belirtmediğini söylemek gerek. Ayrıca filmin başarılı bir taklit olmadığı da aşikar. Filmin senaryosunda oğluna flüt alacak parası olmayan adamın meyhanede bir şişe içki içip gamlanması gibi günümüzde dahi alay konusu olan detaylar var. Nasıl İsyan Etmem, nadir olarak başarılı örnekler vermiş arabesk film furyasının başarısız filmlerinden biri. 

Imdb note: 6                             My note: 3

İnce Memet Vuruldu (1975)

Director / Yönetmen:

Yılmaz Duru

Screenplay / Senaryo:

Sabah Duru

Cast / Kadro :

Yılmaz Duru
Aysun Güven
Cemil Şahbaz
Meral Orhonsay
Menderes Samancılar
Altan Bozkurt
Yaşar Yağmur
Murat Erton
Müjgan Ağralı
                                                               Tarık Şimşek
                                                               Sönmez Yıkılmaz (Herkül Sönmez)
                                                               İsmail Hakkı Şen (İsmail Haktan)
                                                               Yusuf Sezer
                                                               Yadigar Ejder
                                                               Arap Celal
                                                               Kadir Kök
                                                               Mürüvvet İşsever
                                                               Feri Cansel
                                                               Yılmaz Güney
                                                               Türkan Şoray

Subject / Konu:

Pavyonlarda şarkıcılık yapan Sabah, namını ve dürüstlüğünü duyduğu Adana'ya Memet'in yanına gelir. Memet'in bir sürü düşmanı vardır ve her an ölümle karşı karşıyadır. Memet, bir kere evlenmeye yeltenmiş, ancak evleneceği kız başkasını sevdiği için evlenmekten vazgeçmiştir. Sonra da hayatı sürekli tehlikede olduğu için herhangi bir kadınla evlenmemeye karar vermiştir. Çünkü kendisi babasız büyümüştür ve kocasız kalan annesinin ne kadar zor bir hayat sürdüğüne de şahit olmuştur.

Memet, Sabah'a aşık olur ve tüm tehlikelere rağmen onunla evlenmeye karar verir. Memet, ortağı Hacı'yla görüşmek üzere hiç sevmediği İstanbul'a gider.
Annesine Sabah'ı sevdiğini ve onunla evleneceğini söylemek üzere giden Memet, annesinden babası İnce Cumali'yle yaşadıkları zorlu günleri ve nasıl dünyaya geldiğinin hikayesini dinler. Memet'in nişan yüzüklerini alıp dönmesini bekleyen Sabah, Memet'in kıyafetlerini giyer. Memet'i öldürmek üzere gelen düşmanının adamları, Memet sandıkları Sabah'ı kurşun yağmuruna tutup öldürürler. Memet, Sabah'ın ölüm haberini alır almaz eve koşar. Memet, gelinlik giydirdiği Sabah'ı kayıkla adaya götürür ve gömer.

Memet, ortağı Hacı'nın da öldürüldüğü haberini alır. Sabah'ın acısıyla yüreğine dağlanan Memet, intikam almaya karar verir. Çiftlikteyken bir kaç adam tarafından ateş açılır. Adamların peşine düşen Memet, adamlardan birini yakalar. Yakaladığı kimsesiz Sungur'la kan kardeş olur ve onu himayesine alır. Memet, Hacı'nın torunu Ali'yle de kan kardeş olur. İntikamını alacağı kişilerin mekanlarında gezen Memet, hakkı yendiği için isyan eden ve birkaç kişi tarafından dayak yiyen Cemil'i de yanına alır ve onunla da kan kardeş olur. Kan kardeş olduğu 3 gence baba gibi davranır.

Düşmanları tarafından saldırıya uğrayan Memet, arabayla peşlerine düşer. Düşmanlarından kaçmakta olan Yaşar'a çarpar ve onu hastahaneye götürür. Yaşar'a Memet'in düşmanları olduğu ve onu öldürmesi gerektiği söylenir. Yaşar, kendisini ziyarete gelen Memet'i öldürmek üzereyken; Memet'in aslında düşmanı olmadığını öğrenir. Memet, Yaşar'ı da yanına alır.
Cemil, yükseklere çıkmak için kendisini basamak olarak kullanmaya çalışan şarkıcı sevgilisi Bahar yüzünden hovarda bir hayat sürmeye başlar.
Memet, Sabah'ın katillerinden birini yakalar ve öldürür.

Sevdiği kızla evlenip kaçakçılığa tövbe etmeye karar veren Sungur, son işinde Memet'in düşmanları tarafından yakalanır. Sungur, işkencelerle öldürülür.
Memet'in adamı Vurgun, Memet'in düşmanlarını teker teker öldürmeye başlar. Memet, oğlu gibi sevdiği Cemil, Yaşar ve Ali'nin hayatlarını tehlikeye atmamak için onları kendinden uzaklaştırır. Cemil, uyuşturucu kaçakçılarının mallarını çalar. Yaşar, sevdiği kızla evlenir ve şoförlük yapmaya başlar.
Memet, Cemil'i uyuşturucu işinden uzak durması için uyarır. Cemil, Memet'in sözlerini ciddiye almaz. Cemil'in mekanına gelen Memet, Cemil'in kendisini hiçe sayan tavırlarına sinirlenir ve oğlu kadar sevdiği Cemil'i öldürür. Memet, büyük üzüntü yaşar ve silahını bırakıp gider. Memet'in silahını bırakıp gittiğini haber alan düşmanları, Memet'i köprüde vurur. Vurgun, vurulup yere düşen Memet'i kaldırır. Memet, Vurgun'a Anadolu yakasında ölmek istediğini ve kendisini o tarafa götürmesini söyler. Ancak çok geçmeden Vurgun'da vurulur.

Comment / Yorum:

İnce Memet Vuruldu, başrolünü ve yönetmenliğini Yılmaz Duru'nun, senaristliğini ise Yılmaz Duru'nun eşi Sabah Duru'nun üstlendiği, Yeşilçam'da erotizm furyasından da nasiplenmeyi unutmamış, misafir oyuncularıyla dikkatleri üzerine çeken ve fakat vasatı bile yakalayamayan bir film. Yılmaz Duru, Memet karakteriyle iyi bir oyunculuk performansı sergilemiş. Ancak bu performans, filmi kurtarmaya yetmemiş.
Türkan Şoray, kariyeriyle ilgili verdiği birçok röportajda en büyük pişmanlığının Yılmaz Güney'le film çevirememek olduğundan bahsetse de; İnce Memet Vuruldu, dolaylı olarakta olsa Türkan Şoray'la Yılmaz Güney'i aynı filmde bir araya getirmeyi başarıyor. Jenerikte şeref misafiri olarak isimleri geçen 2 dev oyuncu, filmde küçük rollerle karşımıza çıkıyor. Türkan Şoray, Memet'in evlenmeye yeltenip vazgeçtiği köylü kızı; Yılmaz Güney ise Memet'in babası İnce Cumali'yi canlandırıyor. Yılmaz Güney'in görüntüleri, 1967 yapımı "İnce Cumali" adlı filmden alınarak filme eklenmiş. Film, bu yönüyle "İnce Cumali" filminin devam filmi olarakta algılanabilir.

Filmin küçük bir bölümünde Feri Cansel'in görüntüleri de kullanılmış. Türkan Şoray, Yılmaz Güney ve Feri Cansel'in görüntülerinin filme bir katkı sağladığı söylenemez. Bu durum, bahsi geçen oyuncuların görüntülerinin, oyuncuların şöhretlerinden faydalanabilmek ve izleyicilerin ilgisini çekebilmek için kullanıldığı izlenimi yaratıyor. Filmde ayrıca sonraki dönemlerde popülariteleri artacak Meral Orhonsay ve Menderes Samancılar gibi isimler de rol alıyor.

Filmin garip bir senaryosu var. Sabah'ın öldürülmesinin ardından mavi gözlü kimi bulsa kan kardeş olan ve onları himayesine alıp iyilik aşılamaya çalışan Memet'in kaçakçılıkla herşeyini elde etmiş olması; uyuşturucu kaçakçılığına bulaşan oğlu gibi sevdiği Cemil'i pisliğe bulaştığı gerekçesiyle öldürmesi, oldukça tutarsız. Çünkü sonuçta Memet'te yasadışı işler çeviren bir adam. Ayrıca kimi bölümlerde daldan dala atlanması da; kurgusal problemleri gözler önüne seriyor. Filmde Gönül Yazar ve Müşerref Akay'ın seslendirdiği şarkılar kullanılmış.
İnce Memet Vuruldu, İnce Cumali filminin devamı niteliğinde olması ve misafir oyuncu dahi olsalar Türkan Şoray ve Yılmaz Güney'i bir araya getirmesiyle dikkat çekmeyi başaran bir yapım. Ancak filmin beklentilerin altında kaldığı çok açık. Yılmaz Duru sinemasından hoşlananların ilgisini çekebilir.

Imdb note : - (Filmin imdb'de kaydı yok)                   My note : 4

Sevimli Frankenştayn / My Friend Frankenstein (1975)

Director / Yönetmen:

Nejat Saydam

Screenplay / Senaryo:

Nejat Saydam

Cast / Kadro :

Bülent Kayabaş
Meral Orhonsay
Sevda Karaca
Turgut Özatay
Mualla Fırat
Yüksel Gözen
Muharrem Gürses
Baki Tamer
İbrahim Delideniz
                                                                İlhan Hemşehri
                                                                Mustafa Yavuz
                                                                İsmail Varol
                                                                Vahit Volkan
                                                                Yusuf Sezer
                                                                Kamer Sadık
                                                                Savaş Başar

Subject / Konu:

Timur Frank, ruhun varlığını reddeden herşeyin beyinden ibaret olduğunu savunan biridir. Bu inancını tutkuyla savunan Timur, nişanlısının da mensup olduğu dernekte ruh savunucularıyla şiddetli tartışmalar yapar. Bununla da yetinmeyen Timur, ruh çağırma seansına Frankenstein'ın canavarı kılığında gelir ve herkesi korkutur. Dernekte yanına yaklaşan bir adam, Timur'a Doktor Frankenstein'ın torunu olduğunu söyler. Timur, Frankenstein'ın vasiyetinden faydalanıp tıp aleminde adını dünyaya duyurmak için Frankenstein'ın şatosuna gitmeye karar verir.

Nişanlasıyla vedalaşan Timur, tren yolculuğuyla Frankenstein'ın memleketine ulaşır. Kendisini tuhaf görünümlü bir adam olan Fatin karşılar. At arabasıyla şatoya giderler. At arabasında kendisine oldukça sıcak davranan Ayla'yla tanışır. Timur, esrarengiz şatoda dedesi Frankenstein'ın el yazmasını aramaya koyulur. El yazmasını bulup inceleyen Timur, iriyarı bir ölüyü canlandırıp zengin ve şöhret olma hayallerine kapılır.
Timur, her geçen gün Ayla'yla biraz daha yakınlaşır.

Fatin'le birlikte mezarlığa giden Timur, mezarlıktan iriyarı bir ceset çıkarıp şatoya götürür. Artık tek eksikleri bir beyindir. Fatin, çevresi tarafından çok iyi bir insan olarak gösterilen Hasan Ağa'nın beynini almak üzere beyin bankasına gider. Hasan Ağa'nın beynini yere düşürüp parçalayan Fatin, 17 kişiyi öldürmüş bir cani olan Toros Canavarı'nın beynini alır. İlk denemelerini yaparlar. Ancak ölü canlanmaz. Timur başarısız olduğunu düşünür ve üzülür. Ancak ölü, bir müddet sonra canlanır. Timur, eserini serbest bırakır. Ancak yaratık Timur'u öldürmeye kalkar. Ayla ve Fatin, yaratığı bayıltıp Timur'u kurtarmayı başarır. Fatin'in Hasan Ağa'nın beyni yerine Toros Canavarı'nın beynini getirdiğini geçte olsa öğrenen Timur, acımasız bir yaratık yaratmış oluğunu anlar.

Çevreyi Güzelleştirme ve Tanıtma Cemiyeti başkanı Uyanıkoğlu, şatoya gelir ve dedesi gibi çalışmalar yapmaması için Timur'u uyarır.

Şatodan çıkan yaratık, köye doğru gider. Timur, kurşun dahi işlemeyen yaratığı keman çalarak yatıştırmayı başarır. Bayıltılan yaratık, tekrar şatoya götürülür. Timur, güzel sözler söyleyerek yaratığın saldırganlığını durdurmayı başarır.

Timur, yaratıkla birlikte cemiyetin düzenlediği baloya gider. Amacı eserini tüm insanlara göstermektir. Ancak Uyanıkoğlu'nun tuttuğu adamlar önce yaratığın üzerine saldırır, sonra da bir ağ ile yaratığı yakalarlar.

Timur, Ayla ile doludizgin bir aşk yaşarken; nişanlısı ansızın şatoya gelir.

Yaratık, şatoya doğru yol alır. Uyanıkoğlu, kasabalıyı yaratığı yakmaları konusunda ayaklandırır. Ancak kasabalı yanlış anlama sonucu Uyanıkoğlu'nu yakar. Şatoya gelen yaratık, Timur'un nişanlısını yarı çıplak bir halde görür ve üzerine doğru gider. Timur'un nişanlısı ve yaratık sahilde sevişirlerken; Timur, Ayla ve Fatin kasabada yaratığı aramaya koyulurlar. Yaratık, kemanın sesini duyunca Timur'a doğru gider.
Yaratığı kurtarmaya niyetli olan Timur, yaratığı kendisiyle birlikte makinaya bağlar. Amacı beynini yaratıkla paylaşmak ve onu normale döndürmektir. Kendine gelen Uyanıkoğlu, kasabalıyı tekrar kışkırtır. Makina durdurulduğunda Timur sevgilisi Ayla'nın dudaklarına, yaratıkta Timur'un nişanlısının dudaklarına yapışır. Kasabalı şatoyu bassa da; yaratıktan korkarlar. Yaratık, Timur sayesinde artık iyi biri olduğunu söyler. Timur ve yaratık, kasabalıyı gönderdikten sonra ilgilerini tekrar sevgililerine yönlendirirler.

Comment / Yorum:

Türk sinemasında korku tarzındaki denemeler, genelde hüsranla sonuçlanmış ve ancak gülüp eğlenmek amaçlı izlenen yapımların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Korku - komedi tarzındaysa ne yazık ki örnek olarak gösterebileceğimiz pek Türk filmi yok. İşte Sevimli Frankenştayn, tam da bu noktada istisna olarak gösterilebilecek bir film.
Senaristliğini ve yönetmenliğini Nejat Saydam'ın üstlendiği Sevimli Frankenştayn, Mel Brooks'un 1974 yapımı "Young Frankenstein / Genç Frankenstein" isimli filminden bir hayli esinlenmiş. Türk sinemasında birbirinin kopyası melodramlardan seks furyasına doğru kaymanın başladığı dönemde çekilen film, oldukça sıradışı başlasa da ne yazık ki belli bir noktadan sonra bu değişimden nasibini almaya çalışıyor. Bu da filmdeki kadın karakterlerin birer seks objesi olarak kullanılmış olmasına neden oluyor. Erotizmin filme hakim olduğu kısımlar haricinde filmin gizem ve komedi seviyesinin gayet yerinde olduğu söylenebilir.

Oyunculuklar iyi. Genelde karakter oyuncusu olarak izlediğimiz Bülent Kayabaş, başrol oyuncusu olarakta ne kadar başarılı olabileceğini göstermiş. Bunda elbette oyuncunun komediye yatkınlığının da etkisi var. Yaratık rolündeki Savaş Başar, yaratığın agresifleştiği ve sakinleştiği anları öyle etkili yorumlamış ki; bazen sanki Frankenstein'ın yaratığını değil de Hulk'u izlemiyormuş gibi oluyorsunuz. Filmin en şaşırtıcı ismi ise şüphesiz Turgut Özatay. Fatin rolü, sinemaya jön olarak başlamış, önce 2. adam rollerine sonra da kötü adam rollerine gerilemiş; kariyerinin devamındaysa ufak rollere kadar düşmüş Turgut Özatay'ın kariyerinin en sıradışı rolü. Usta oyuncu, gerçekten eğlenceli ve seyre değer bir karakter yaratmış.
Film efekt yokusunu ve teknik açıdan oldukça zayıf. Ancak çekildikten sonra komediye dönüşmüş korku filmlerini aklımıza getirdiğimizde; Sevimli Frankenştayn, en azından çekiliş amacına ulaşmış olmasıyla bile takdiri sonuna kadar hak ediyor. Film hakkında bir dolu olumsuz şey daha söylenebilir ama bu, filmin keyifli bir seyirlik ve nadide bir örnek olduğu gerçeğini değiştirmez.

Imdb note : 5.3                              My note : 5

Öğretmen Kemal (1981)

Director / Yönetmen:

Remzi Jöntürk

Screenplay / Senaryo:

Mehmet Aydın

Cast / Kadro :

Cüneyt Arkın

Fikret Hakan

Meral Orhonsay

Eşref Kolçak

Funda Gürçen

Selçuk Uluergüven

Nejat Gürçen

Talat Gözbak

Subject / Konu:

Öğretmen Kemal, Karalar köyüne öğretmen olarak atanır. İdealist ve Atatürkçü bir öğretmen olan Kemal, köye geldiğinde cahil, ağalarına kul olmuş, geri kafalı köylülerle karşılaşır.

Köylüleri parmaklarında oynatan Dayı Bey ve Leon, Kemal'in çocuklara okulda ders verme ve köylüleri aydınlatma çabalarını hoş karşılamaz. Kemal'i engellemek için Şerif Hoca'yı ve eşkiya Duran Ali'yi kullanırlar.

Saf ve yürekli Duran Ali, engellemeye kalkıştığı Kemal'in doğru ve aydın bir adam olduğunu anlayınca ondan taraf olur. Gazi Dayı ve Şerif Hoca'nın kızı Ayşe'de Kemal'e destek verir.
Çocukları ve köylüleri aydınlatarak kendileri için büyük tehdit oluşturan Kemal'den kurtulmayı kafalarına koyan Dayı Bey ve Leon, kirli bir oyuna imza atarlar. Leon, Ayşe'ye tecavüz eder. Şok geçiren Ayşe, çılgına döner ve konuşamaz. Dayı Bey, bu durumdan faydalanmak için Şerif Hoca'yı çağırır. Ayşe'ye Kemal'in tecavüz ettiğini söyleyerek köylüleri kışkırtmasını ister. Şerif Hoca'nın kışkırttığı köylüler, Kemal'i linç ederler. Duran Ali, son anda yetişip linci durdursa da; Kemal artık ölmek üzeredir. Duran Ali, Kemal'in intikamını Dayı Bey ve Leon'dan alır.

Kemal ölür. Ama geride aydınlattığı insanları bırakır.

Comment / Yorum:

Öğretmen Kemal, idealist bir öğretmenin yobazlığa karşı mücadelesini gerçekçi, akıcı ve iz bırakan bir anlatımla anlatıyor. Karalar köyü, sadece bir köyü değil; geri kalmış, ilim tarafından aydınlatılmamış tüm insanlığı temsil ediyor. Öğretmen Kemal karakteri ise Atatürk'ün açtığı aydınlanma yolunda yürüyen tüm cumhuriyet neferlerini temsil ediyor.

Öğretmen Kemal, senarist Mehmet Aydın ve yönetmen Remzi Jöntürk'ün tartışmasız en başarılı işlerinden biri.
Filmin sınırları iyi belirlenmiş. Filmde ne baştan sona Atatürkçülük propagandasıyla, ne de mucizeler yaratan bir kahramanla karşılaşıyorsunuz. Bunun yerine Öğretmen Kemal, ilimle cahil insanların aklını başına getiriyor ve bu ilim yolunun Atatürk sayesinde açıldığını zihinlere kazıyor.

Çekimleri Bolu'da yapılan film, önemli oyuncuları bir araya getirmiş. Cüneyt Arkın ve Fikret Hakan, deyim yerindeyse karşılıklı döktürmüşler. Hep vurdulu kırdılı filmlerle hatırlanan Cüneyt Arkın'ın esas hatırlanmaya değer filmlerinden biri.Yardımcı rollerde de en az başrollerde olduğu kadar başarılı olmuş Fikret Hakan, Duran Ali karakteriyle unutulmaz bir performans sergilemiş. Eşref Kolçak, Meral Orhonsay ve Selçuk Uluergüven'de filmin diğer ağır topları.

Öğretmen Kemal, hikayesi ve oyunculuklarıyla ön plana çıkan, yakın tarihi gerçekçi bir bakış açısıyla anlatan çok değerli bir yapım.

Imdb note : 5.7                            My note : 9